اشعار و سروده‌هاى انقلابى وى در سالهاى قبل از انقلاب در تهييج مردم مخصوصا دانشجويان نقش مؤثرى ايفا نمود . اين شاعر متعهد و مبارز از مهندسين ارشد و آگاه قسمت استخراج و اكتشاف شركت نفت بود و قريب 14 سال عمرش را در كوير گذراند و منشأ خدمات ارزنده‌اى گرديد . مهندس سيد مرتضى روحانى در بهار سال 1358 در حادثه‌اى دلخراش جان سپرد . از اين شاعر پرشور و مبارز ، اشعار زيادى به يادگار مانده كه برخى از آنها مثل « ايلميلى » در نشريات تهران و گيلان چاپ شده است . منظومهء ايلميلى را شاعر در بهار سال 1347 در مشهد مقدس سروده است . در اين شعر كه به گويش گيلكى گالشى و در قالب و اوزان نيمائى سروده شده چهرهء واقعى و رنج ديدهء مردم منطقه نمايان است . نمونهء اشعار مهندس سيد مرتضى روحانى ايلميلى ايلميلى هنده ، بهار را دكته * هنده مِن دامُون ورف آب بوبه ايلميلى ميشيم بومه روخونه كنار * چتر بزه مثل عروس همه‌جا ميلجه ك شون ساز زنن * هال سر ، پرچين سر * ايلميلى هنده بيجار زنده بوبه * زنه گل وجين ره را دكنن همه‌جا تا زونو سر گل دكنن * از صوبه سر ، كار كُنن ، كار كُنن شانه سر خونه هنن * چائى دار بوله بزه چائى باغ مثل زمرد و كته * كيجه شون هنده زبيل سربگيتن ! * ايلميلى گالش شون يلاق شونن * گونن هله « جوردى » محل ورف دره تو دونه گالش ره ورف نومه * ايلميلى گالش شون راحت بونن هنده گالش و چه مجبور نيه * بوشه تادار تو كال ولگ بچينه ايلميلى يادهره * تا الون چنته جوان دار بكته ؟ * ايلميلى مركبات شكفه بزه * كوه و صحرا همه‌جا عطر دره تو دونه مردم دل‌دار سرنيه * ايلميلى مردم دل‌ترس دره نكنه ورف بيه ! * نكنه باد بيه ! ايلميلى يادهره ؟ * ا - زمستان سياورف بومه پرتقال يخ بزه ، نابود بوبه * ايلميلى مردم اسال عيد نتن كيجه شون خو گوشوار و تن * و چه شون كشتى نتن ميدان بن ايلميلى مردم دل‌ترس دره ! * ايلميلى تهرانى شون را دكنن * رشت را ، چالوس را « سخت‌سر » يه موشت آدم وكنه * ايلميلى نيا كُنه چيته اوشون و از كنن * چندى اوشون بىخيالن ! * ايلميلى وقتى هنم تهران جى * وقتى مىچوم دكنه تى سبز دامُون دله وقتى مونياكونم تى سرخ آلاله ديمه * مو كه باور نكنم كوتا بكوردن تى دسه ! مو كه باور نكنم گرده دكوردن تى چومه ! * ايلميلى ، ايلميلى جان ياد دِباره هارم مردمشون تفنگ وتن * بوشن هفت سال تمام دامُون مِن جنگ بكوردن تره ياسه وانكوره ايلميلى ؟ * ايلميلى وقتى تىسر ، برف نيشره * سيه ترمى تى چومه پرده زنه ديو باد تله دوج مِن زوكاكونه * ولگ شون بورمه كنان جير كنن آسمان جيرهنه سيابونه * ايلميلى مىدل همش تىور نيه تو هوته راس هسه . . . ! * تو نه فرياد زنه ، نه گب زنه تو دونه هنده بهار را دكنه * هنده مِن دامُون برف آب بونه ابرشون فرار كونن ، فرار كونن * آفتاب دريا اولك مثل عروس خنده زنه همه‌جا را دكنه ، را دكنه